عفونت پروستات یا پروستاتیت معمولاً با نشانههای واضح شروع نمیشود؛ گاهی فقط یک تکرر ادرار آزاردهنده است، گاهی دردی مبهم در لگن یا ناراحتی بعد از انزال. همین علائم پراکنده باعث میشود بسیاری از مردان دیر متوجه عفونت پروستات شوند یا آن را با مشکلات سادهتری اشتباه بگیرند.
در این مطلب بررسی میکنیم پروستاتیت دقیقاً چیست، چه علائمی دارد، چرا در بعضی افراد مزمن میشود و چه روشهایی برای تشخیص و درمان آن وجود دارد؛ تا بدانید چه زمانی باید پیگیری کنید و چه تصمیمی برای درمان منطقیتر است.
عفونت پروستات در چه افرادی شایعتر است؟
عفونت پروستات (پروستاتیت) میتواند برای هر مردی رخ دهد، اما در بعضی افراد شایعتر است. وقتی عفونت ادراری درماننشده باقی بماند یا تخلیه ادرار کامل انجام نشود، باکتریها راحتتر وارد بافت پروستات میشوند و التهاب پروستات ایجاد میکنند. در پروستاتیت مزمن هم عواملی مثل نشستن طولانی، کمتحرکی یا استرس میتواند علائم را طولانیتر و آزاردهندهتر کند. اگر سوزش ادرار، تکرر ادرار، درد لگن یا درد هنگام انزال ادامهدار است، بهتر است بهجای خوددرمانی، برای تشخیص دقیق و انتخاب درمان عفونت پروستات به متخصص اورولوژی مراجعه کنید.
مردانی با عفونتهای ادراری عودکننده یا درماننشده
این گروه بیشتر مستعد پروستاتیت باکتریایی هستند، چون میکروبها میتوانند از مسیر مجرای ادرار به پروستات منتقل شوند. اگر عفونتهای ادراری پشتسرهم رخ میدهد، پیگیری با آزمایش ادرار و کشت ضروری است.
افرادی که تخلیه ادرار کامل ندارند
در شرایطی مثل تنگی مجرا، باقیماندن ادرار در مثانه یا مشکلات عملکرد مثانه، محیط برای رشد باکتریها فراهم میشود و احتمال عفونت مزمن پروستات بالا میرود. ضعیف شدن جریان ادرار یا قطرهقطره آمدن ادرار را نباید ساده گرفت.
مردانی که سابقه سونداژ یا اقدامات تهاجمی دارند
سونداژ، سیستوسکوپی، نمونهبرداری پروستات یا هر نوع دستکاری مجاری ادراری میتواند ریسک ورود باکتری به دستگاه ادراری را افزایش دهد و زمینه پروستاتیت را فراهم کند، بهخصوص اگر مراقبتهای بهداشتی بهدرستی انجام نشده باشد.
افراد با ریسک بالاتر عفونتهای مقاربتی
در برخی موارد، پروستاتیت بهدنبال عفونتهای جنسی مثل کلامیدیا یا سوزاک ایجاد میشود. رابطه جنسی محافظتنشده، داشتن شرکای جنسی متعدد یا رابطه مقعدی بدون کاندوم، احتمال درگیری را بیشتر میکند.
افراد کمتحرک یا دارای سبک زندگی نشسته
نشستن طولانیمدت (مثلاً پشتمیزنشینی یا رانندگی زیاد)، دوچرخهسواری طولانی یا فعالیتهایی که فشار مداوم به ناحیه پرینه وارد میکنند، میتوانند علائم پروستاتیت مزمن و دردهای مزمن لگن را تشدید کنند؛ حتی اگر عامل عفونی فعال وجود نداشته باشد.
کسانی که استرس مزمن یا اضطراب دارند
در پروستاتیت مزمن و سندرم درد مزمن لگن، استرس میتواند شدت درد و علائم ادراری را بیشتر کند و روند بهبود را کندتر کند. مدیریت استرس و خواب کافی در کنار درمان اصلی، نقش حمایتی مهمی دارد.
علائم عفونت پروستات یا پروستاتیت
علائم عفونت پروستات (پروستاتیت) همیشه یکسان نیست و به نوع بیماری (حاد یا مزمن) بستگی دارد. گاهی نشانهها ناگهانی و شدید شروع میشوند و گاهی بهصورت دردهای مبهم و طولانی در لگن ادامه پیدا میکنند. اگر علائم زیر را دارید، احتمال التهاب پروستات مطرح میشود و بهتر است برای تشخیص دقیق و شروع درمان عفونت پروستات به متخصص اورولوژی مراجعه کنید.
شایعترین علائم پروستاتیت شامل موارد زیر است:
- سوزش یا درد هنگام ادرار کردن
- تکرر ادرار (بهخصوص شبها) و احساس فوریت در دفع ادرار
- کاهش جریان ادرار یا قطرهقطره آمدن ادرار
- احساس تخلیه ناقص مثانه
- درد در ناحیه لگن، کشاله ران یا پایین کمر
- درد در ناحیه مقعد (بهویژه هنگام نشستن)
- درد آلت تناسلی یا بیضهها
- درد هنگام انزال یا ناراحتی بعد از رابطه جنسی
در عفونت حاد پروستات معمولاً علائم شدیدتر است و ممکن است این موارد هم دیده شود:
- تب و لرز
- بیحالی و بدندرد
- درد شدید لگن
- ادرار خونی یا درد شدید هنگام دفع ادرار
اگر تب بالا، لرز، احتباس ادراری (ناتوانی در ادرار کردن) یا درد شدید لگن دارید، موضوع میتواند اورژانسی باشد و نیاز به بررسی فوری دارد.
آیا عفونت پروستات خودبهخود خوب میشود؟
در بیشتر موارد، عفونت پروستات (پروستاتیت) خودبهخود بهطور کامل درمان نمیشود. چون بافت پروستات محل مناسبی برای ماندگاری میکروبهاست و اگر درمان درست انجام نشود، التهاب پروستات میتواند طولانی شود یا به عفونت مزمن پروستات تبدیل شود.
بهخصوص در پروستاتیت حاد باکتریایی، رها کردن بیماری خطرناک است و معمولاً به آنتیبیوتیک و پیگیری پزشکی نیاز دارد. در پروستاتیت مزمن هم ممکن است علائم موقتاً کمتر شود، اما عود کردن درد لگن، تکرر ادرار یا درد هنگام انزال شایع است. اگر علائم چند روز ادامه دارد یا مدام برمیگردد، بهتر است برای انتخاب بهترین درمان عفونت پروستات به متخصص اورولوژی مراجعه کنید.
انواع عفونت پروستات
تشخیص دقیق نوع عفونت پروستات توسط پزشک با انجام آزمایشهای لازم مانند آزمایش ادرار، کشت مایع منی و معاینه فیزیکی انجام میشود. انتخاب روش درمان هر نوع عفونت پروستات باید تحت نظر پزشک و با توجه به شدت بیماری و عوامل فردی انجام شود؛
۱- عفونت حاد پروستات یا پروستاتیت حاد
این عفونت معمولا ناشی از عامل باکتریایی است و به سرعت بروز میکند.تب بالا، لرز، درد شدید در ناحیه لگن، مشکل در ادرار کردن، ادرار خونی و گاهی اوقات درد هنگام انزال از جمله علائم آن است و آنتیبیوتیکهای قوی به مدت طولانی برای درمان این نوع عفونت تجویز میشود.
۲-عفونت مزمن پروستات یا پروستاتیت عصبی یا مزمن
علت دقیق این نوع عفونت مشخص نیست، اما ممکن است به دلیل عفونتهای باکتریایی مکرر، اختلالات سیستم ایمنی یا مشکلات عصبی باشد. علائم شایع آن درد مزمن در ناحیه لگن، مشکلات ادراری مانند سوزش و تکرر ادرار، درد هنگام انزال و خستگی عمومی است و درمان این نوع عفونت چالشبرانگیز است و ممکن است شامل ترکیبی از آنتیبیوتیکها، داروهای ضد درد، فیزیوتراپی و تغییرات سبک زندگی باشد.
۳- پروستاتیت التهابی بدون علامت
التهاب ئروستات اغلب در پروستات وجود دارد، اما فرد هیچ علامتی را تجربه نمیکند. این التهابات به طور اتفاقی در آزمایشهای دیگر تشخیص داده میشود و نیازی به درمان خاصی ندارد، مگر اینکه عوارضی برای بیمار ایجاد کرده باشد.
۴- التهاب مزمن باکتریایی
عامل این التهاب، عفونت باکتریایی مزمن در پروستات و علائم مشابه پروستاتیت مزمن عصبی دارد. تنها تفاوت وجود باکتری در مایع منی است. عموما آنتیبیوتیکهای طولانی مدت برای درمان این نوع عفونت تجویز میشود.
تفاوت پروستاتیت با بزرگی خوشخیم پروستات (BPH)
خیلی از مردان وقتی با تکرر ادرار یا ضعیف شدن جریان ادرار روبهرو میشوند، نمیدانند مشکل از عفونت پروستات (پروستاتیت) است یا بزرگی خوشخیم پروستات (BPH). پروستاتیت بیشتر یک وضعیت التهابی/عفونی است و میتواند با درد و سوزش همراه شود؛ اما BPH معمولاً بزرگ شدن تدریجی غده پروستات (اغلب با افزایش سن) است و بیشتر روی مسیر خروج ادرار فشار میآورد. تشخیص دقیق با معاینه، آزمایش ادرار، کشت، و گاهی PSA و سونوگرافی مشخص میشود.
| معیار مقایسه | پروستاتیت (عفونت/التهاب پروستات) | بزرگی خوشخیم پروستات (BPH) |
|---|---|---|
| ماهیت مشکل | التهاب یا عفونت پروستات (گاهی باکتریایی، گاهی غیر باکتریایی) | بزرگ شدن غیرسرطانی پروستات و فشار روی مجرای ادرار |
| شروع علائم | ممکن است ناگهانی (در نوع حاد) یا دورهای/طولانی (در نوع مزمن) باشد | معمولاً تدریجی و آهسته، طی ماهها یا سالها |
| علامتهای غالب | درد لگن/کشاله ران، سوزش ادرار، درد هنگام انزال، احساس سنگینی پرینه | کاهش جریان ادرار، شروع دیرهنگام ادرار، قطرهقطره، تخلیه ناقص مثانه |
| تب و لرز | در پروستاتیت حاد ممکن است وجود داشته باشد | معمولاً ندارد |
| درد | شایع (بهخصوص درد لگن، کمر، مقعد یا آلت) | معمولاً درد واضح ندارد (مگر در عوارض) |
| آزمایش ادرار/کشت | ممکن است عفونت را نشان دهد (بهویژه در نوع باکتریایی) | اغلب طبیعی است مگر همزمان UTI رخ دهد |
| درمان رایج | بسته به نوع: آنتیبیوتیک، ضدالتهاب، آلفابلاکر، فیزیوتراپی کف لگن | آلفابلاکر، داروهای کوچککننده پروستات، و در موارد خاص روشهای جراحی |
| ریسک عود | در پروستاتیت مزمن و درد مزمن لگن ممکن است عود کند | معمولاً پیشرونده است و نیاز به مدیریت طولانیمدت دارد |
اگر درد لگن، سوزش ادرار یا درد هنگام انزال دارید، بیشتر به نفع پروستاتیت است؛ اگر مشکل اصلیتان جریان ضعیف ادرار و تخلیه ناقص است، BPH محتملتر میشود. با این حال، گاهی این دو همزمان دیده میشوند و برای انتخاب درمان درست، ارزیابی اورولوژیست ضروری است.
بیشتر بخوانید : درمان اختلال نعوظ در رابطه جنسی
راه های انتقال عفونت پروستات
عفونت پروستات (پروستاتیت) معمولاً بهصورت مستقیم «منتقل» نمیشود، اما در بسیاری از موارد با ورود باکتریها به دستگاه ادراری و رسیدن آنها به بافت پروستات ایجاد میشود. شناخت راههای شایع انتقال یا ایجاد التهاب پروستات کمک میکند از عود بیماری پیشگیری شود و درمان عفونت پروستات هدفمندتر انجام شود.
شایعترین راههای ایجاد و انتقال عفونت پروستات عبارتاند از:
- عفونتهای ادراری درماننشده یا عودکننده که از مثانه یا مجرای ادرار به پروستات گسترش پیدا میکنند.
- عفونتهای مقاربتی مانند کلامیدیا و سوزاک، بهویژه در روابط جنسی محافظتنشده.
- برگشت ادرار آلوده به داخل مجاری پروستات در شرایطی مثل انسداد مسیر خروج ادرار یا انزال ناقص.
- دستکاریهای پزشکی مجاری ادراری مانند سونداژ، سیستوسکوپی یا نمونهبرداری پروستات، در صورت عدم رعایت کامل اصول بهداشتی.
- تنگی مجرای ادرار یا تخلیه ناقص مثانه که محیط مناسبی برای رشد باکتریها فراهم میکند.
در برخی افراد، بهویژه در پروستاتیت مزمن، عامل مشخص عفونی پیدا نمیشود و عواملی مثل فشار طولانیمدت به ناحیه لگن، نشستن زیاد یا استرس میتواند علائم را تشدید کند. اگر علائم ادراری یا درد لگن بهصورت مکرر برمیگردد، بررسی تخصصی توسط اورولوژیست برای تشخیص دقیق و انتخاب بهترین روش درمان ضروری است.
علتهای اصلی پروستاتیت (عفونت و التهاب پروستات)
پروستاتیت یا عفونت و التهاب پروستات همیشه فقط یک علت ندارد. در بعضی افراد عامل اصلی، ورود باکتریها به بافت پروستات است و در برخی دیگر، التهاب بدون وجود عفونت فعال رخ میدهد. دانستن علتها کمک میکند درمان عفونت پروستات دقیقتر انتخاب شود و از عود علائم جلوگیری شود.
مهمترین علتهای پروستاتیت عبارتاند از:
- باکتریهای دستگاه ادراری (بهخصوص E. coli): شایعترین عامل پروستاتیت باکتریایی است و معمولاً از مسیر عفونت ادراری یا مجرای ادرار به پروستات میرسد.
- عفونتهای مقاربتی (STI): در برخی موارد، میکروبهایی مثل کلامیدیا و سوزاک میتوانند باعث التهاب پروستات و علائم ادراری شوند، بهویژه در رابطه محافظتنشده.
- تخلیه ناقص ادرار و انسداد مسیر خروج ادرار: باقی ماندن ادرار در مثانه، تنگی مجرا یا مشکلات عملکرد مثانه میتواند محیط را برای رشد باکتریها آماده کند و احتمال عفونت مزمن پروستات را بالا ببرد.
- برگشت ادرار آلوده به مجاری پروستات: در برخی شرایط، مقدار کمی ادرار به داخل مجاری پروستات برمیگردد و زمینه التهاب یا عفونت را ایجاد میکند.
- دستکاریها و اقدامات پزشکی: سونداژ، سیستوسکوپی یا نمونهبرداری پروستات گاهی ریسک ورود باکتری به مجاری ادراری را افزایش میدهد.
- پروستاتیت غیر باکتریایی و درد مزمن لگن: در این حالت معمولاً کشتها منفی است و عواملی مثل التهاب مزمن، اسپاسم عضلات کف لگن، نشستن طولانی یا استرس میتواند علائم را تشدید کند.
اگر علائم شما بیشتر شامل تب و لرز، درد شدید لگن یا سوزش واضح ادرار است، احتمال پروستاتیت باکتریایی مطرح میشود؛ اما در دردهای طولانی لگن و علائم نوسانی، بررسی دقیقتر لازم است تا بین پروستاتیت مزمن و مشکلات مشابه تفکیک انجام شود.
آیا عفونت پروستات مسری است؟
در بیشتر موارد، عفونت پروستات (پروستاتیت) مسری نیست و از طریق تماس معمول یا رابطه روزمره به دیگران منتقل نمیشود. معمولاً عامل بیماری باکتریهایی است که از مجاری ادراری خود فرد وارد پروستات میشوند و باعث التهاب پروستات میگردند.
اما اگر پروستاتیت به دلیل عفونت مقاربتی مثل کلامیدیا یا سوزاک ایجاد شده باشد، خودِ پروستاتیت منتقل نمیشود، ولی عامل عفونت جنسی میتواند در رابطه محافظتنشده به شریک جنسی منتقل شود. در این شرایط، بررسی و درمان همزمان شریک جنسی هم اهمیت دارد. اگر منشأ بیماری مشخص نیست یا علائم ادامه دارد، بهتر است برای تشخیص دقیق و انتخاب بهترین درمان عفونت پروستات به اورولوژیست مراجعه کنید.
عوارض عفونت پروستات
عفونت پروستات همیشه فقط به درد یا سوزش ادرار محدود نمیماند. وقتی التهاب پروستات بهدرستی کنترل نشود، میتواند بهتدریج روی عملکرد ادراری، جنسی و حتی سلامت عمومی بدن اثر بگذارد. برخی عوارض بهصورت خاموش و تدریجی ایجاد میشوند و همین موضوع باعث میشود بیمار دیرتر متوجه جدی بودن مشکل شود.
- تبدیل شدن عفونت به شکل مزمن: علائمی مثل درد مبهم لگن، احساس فشار در ناحیه پرینه یا ناراحتی هنگام نشستن ممکن است ماهها باقی بماند و بهراحتی عود کند.
- اختلال در انزال و رابطه جنسی: درد یا سوزش هنگام انزال و کاهش کیفیت رابطه جنسی از پیامدهایی است که مستقیماً با التهاب بافت پروستات ارتباط دارد.
- برهم خوردن عملکرد طبیعی ادرار: باقی ماندن ادرار در مثانه، ضعیف شدن جریان ادرار یا احساس تخلیه ناقص میتواند بهمرور تشدید شود.
- تشکیل آبسه در پروستات: در موارد پیشرفته، تجمع چرک داخل پروستات رخ میدهد که معمولاً بدون مداخله پزشکی بهبود پیدا نمیکند.
- درگیری سیستمیک بدن: در عفونتهای شدید، ورود باکتری به جریان خون ممکن است اتفاق بیفتد؛ وضعیتی که نیاز به درمان فوری دارد.
به همین دلیل، پیگیری علائم و کامل کردن روند درمان، نقش مهمی در جلوگیری از این پیامدها دارد و میتواند از طولانی شدن یا پیچیده شدن بیماری جلوگیری کند.
عفونت پروستات و ناباروری مردان
عفونت پروستات همیشه باعث ناباروری نمیشود، اما در بعضی مردان میتواند روی باروری اثر بگذارد. چون پروستات بخشی از مایع منی را تولید میکند و وقتی التهاب پروستات طولانی شود (بهخصوص در پروستاتیت مزمن)، ترکیب این مایع تغییر میکند و ممکن است کیفیت حرکت و زندهمانی اسپرم پایین بیاید.
گاهی نتیجه این التهاب در آزمایش اسپرم به شکلهای زیر دیده میشود:
- کاهش تحرک اسپرم
- افت کیفیت کلی اسپرموگرام
- درد هنگام انزال و کاهش دفعات رابطه
اگر ناباروری دارید یا آزمایش اسپرم غیرطبیعی است، بررسی عفونت مزمن پروستات و درمان هدفمند میتواند در بهبود شرایط کمککننده باشد.
عفونت پروستات باعث سرطان پروستات میشود؟
خیر؛ تا امروز رابطه قطعی و ثابتشدهای بین عفونت پروستات (پروستاتیت) و سرطان پروستات گزارش نشده است. داشتن التهاب پروستات به این معنی نیست که فرد حتماً در آینده سرطان میگیرد.
نکته مهم این است که پروستاتیت میتواند باعث بالا رفتن موقت PSA شود و همین موضوع گاهی نگرانی ایجاد میکند. به همین دلیل، تفسیر PSA باید بعد از کنترل عفونت و با نظر اورولوژیست انجام شود، تا بین التهاب، بزرگی خوشخیم پروستات و سرطان اشتباه نشود.
علائم عفونت مزمن پروستات؟
عفونت مزمن پروستات (پروستاتیت مزمن) معمولاً علائم تند و ناگهانی مثل نوع حاد ندارد و بیشتر با نشانههای ریز اما ماندگار شناخته میشود. رایجترین علائم عبارتاند از:
- درد مبهم یا تیرکشنده در لگن، کشاله ران یا پایین کمر
- احساس فشار یا ناراحتی در پرینه (بین بیضه و مقعد)
- درد یا سوزش خفیف هنگام ادرار، مخصوصاً وقتی علائم عود میکند
- تکرر ادرار یا بیدار شدن شبانه برای ادرار
- حس تخلیه ناقص مثانه یا نیاز فوری به دستشویی
- ضعیف شدن جریان ادرار یا قطع و وصل شدن ادرار
- درد یا ناراحتی هنگام انزال یا بعد از رابطه
- کاهش کیفیت رابطه جنسی (بهخاطر درد، نه لزوماً مشکل هورمونی)
- دورهای شدن علائم: چند روز بهتر، بعد دوباره برگشت
اگر این نشانهها بیش از چند هفته ادامه دارد یا مرتب برمیگردد، احتمال التهاب پروستات/عفونت مزمن پروستات مطرح است و بهتر است بررسی تخصصی انجام شود.
نقش استرس و اعصاب در تشدید پروستاتیت مزمن
در پروستاتیت مزمن، همیشه مشکل فقط عفونت نیست. استرس و فشار عصبی میتواند علائم را شعلهور کند یا طولانیتر نگه دارد. وقتی بدن تحت استرس باشد، عضلات کف لگن معمولاً ناخودآگاه منقبض میشوند و این تنش میتواند باعث درد لگن، فشار در پرینه، تکرر ادرار یا ناراحتی بعد از انزال شود؛ حتی وقتی کشتها منفی است.
برای همین، کنار درمان اصلی، مدیریت استرس (خواب بهتر، فعالیت سبک، تکنیکهای آرامسازی و در برخی موارد فیزیوتراپی کف لگن) میتواند به کاهش عود و کنترل علائم کمک کند.
بیشتر بخوانید : مشکل تکرر ادرار را حل کنید
روند تشخیص عفونت پروستات
تشخیص عفونت پروستات فقط با یک علامت یا یک آزمایش انجام نمیشود و معمولاً نیاز به بررسی مرحلهای دارد. پزشک با کنار هم گذاشتن علائم، نتایج آزمایشها و معاینه، مشخص میکند آیا مشکل از عفونت پروستات است یا علت دیگری دارد.
روند تشخیص معمولاً شامل مراحل زیر است:
- شرح حال دقیق بیمار: زمان شروع علائم، وجود تب، سوزش یا تکرر ادرار، درد لگن یا درد هنگام انزال و سابقه عفونتهای ادراری بررسی میشود.
- آزمایش و کشت ادرار: برای تشخیص عفونت فعال و شناسایی باکتری احتمالی.
- معاینه پروستات از طریق مقعد: برای بررسی حساسیت، دردناک بودن یا تغییرات غیرطبیعی پروستات.
- آزمایش خون و PSA (در صورت نیاز): چون التهاب پروستات میتواند باعث افزایش موقت PSA شود.
- بررسیهای تکمیلی در موارد مزمن یا مقاوم: مثل سونوگرافی پروستات و مجاری ادراری یا نوار مثانه (یورودینامیک) برای بررسی تخلیه ادرار.
هدف از این مراحل، تشخیص دقیق نوع پروستاتیت و انتخاب مناسبترین روش درمان است؛ چون درمان عفونت حاد، مزمن یا غیر باکتریایی با هم تفاوت دارد.
روش های درمان عفونت پروستات
درمان عفونت پروستات (پروستاتیت) یک نسخه ثابت برای همه نیست؛ نوع بیماری (حاد یا مزمن)، نتیجه کشتها، شدت درد لگن و مشکلات ادراری تعیین میکند چه روشی انتخاب شود. هدف درمان معمولاً این است که عامل عفونت کنترل شود، التهاب پروستات کاهش پیدا کند و علائم ادراری و جنسی کمتر شوند.
شوک ویو تراپی برای پروستاتیت مزمن و درد مزمن لگن
در برخی بیماران، بهخصوص وقتی پروستاتیت مزمن یا دردهای مزمن لگنی مطرح باشد و شواهد واضحی از عفونت فعال وجود نداشته باشد، شوکویو تراپی میتواند به کاهش درد و التهاب کمک کند. این روش معمولاً بهصورت سرپایی انجام میشود و در چند جلسه (اغلب ۴ تا ۶ جلسه) با قرار گرفتن پروب روی ناحیه پرینه، امواج به سمت ناحیه هدف هدایت میشوند. هدف اصلی، کمک به بهبود علائم التهابی و کاهش دردهای ماندگار است و جایگزین ارزیابی پزشکی و درمان دارویی در موارد عفونی حاد نیست.
آنتیبیوتیک در عفونت حاد و مزمن پروستات
در پروستاتیت باکتریایی، آنتیبیوتیک پایه اصلی درمان است؛ اما «قویترین آنتیبیوتیک» لزوماً بهترین انتخاب نیست. پزشک معمولاً بر اساس کشت ادرار یا کشت مایع منی و وضعیت بیمار، داروی مناسب را تعیین میکند. طول درمان در عفونت پروستات معمولاً از عفونتهای ساده ادراری بیشتر است و در موارد شدید ممکن است آنتیبیوتیک وریدی هم لازم شود.
داروهای کمکی برای کاهش علائم ادراری و درد
گاهی همراه با آنتیبیوتیک یا در پروستاتیت غیر باکتریایی، از داروهای کمکی استفاده میشود؛ مثل:
- آلفا بلوکرها (برای شل شدن عضلات گردن مثانه و پروستات و بهتر شدن جریان ادرار)
- داروهای ضدالتهاب برای کاهش درد و التهاب
- در برخی موارد خاص، روشهای دارویی موضعی (تزریق/محلول داخل مثانه با نظر پزشک) برای دردهای مقاوم یا علائم پایدار بررسی میشود.
ماساژ پروستات
ماساژ پروستات باید فقط توسط پزشک انجام شود و برای همه توصیه نمیشود. در برخی افراد ممکن است به کاهش علائم کمک کند، اما معمولاً نقش مکمل دارد و به اندازه درمانهای اصلی (دارویی یا روشهای تخصصی) تعیینکننده نیست.
قرص برای عفونت پروستات
درمان دارویی پروستاتیت معمولاً ترکیبی است و بسته به نوع بیماری میتواند شامل موارد زیر باشد:
- آنتیبیوتیک (در نوع باکتریایی)
- ضدالتهابها برای درد و التهاب
- آلفا بلوکرها برای بهبود علائم ادراری
اگر علائم شما شدید است (تب، لرز، ناتوانی در ادرار کردن یا درد شدید لگن)، خوددرمانی خطرناک است و نیاز به ارزیابی فوری دارد.
عفونت پروستات چه مدت طول میکشد تا درمان شود؟
مدت درمان عفونت پروستات برای همه یکسان نیست و به نوع پروستاتیت، شدت علائم و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد. بعضی افراد ظرف چند هفته بهبود پیدا میکنند و در برخی دیگر روند درمان طولانیتر است.
بهطور کلی:
- در عفونت حاد پروستات، اگر درمان بهموقع شروع شود، معمولاً طی ۲ تا ۴ هفته علائم بهطور قابل توجهی کاهش پیدا میکند؛ با این حال دوره آنتیبیوتیک باید کامل شود تا عفونت عود نکند.
- در عفونت مزمن پروستات، بهبود تدریجی است و ممکن است درمان چند ماه طول بکشد. در این حالت، هدف فقط از بین بردن میکروب نیست، بلکه کنترل التهاب و درد لگن هم اهمیت دارد.
- در پروستاتیت غیر باکتریایی، زمان بهبود به مدیریت درد، کاهش استرس و اصلاح سبک زندگی بستگی دارد و ممکن است نوسان داشته باشد.
اگر علائم زودتر از پایان درمان بهتر شد، قطع دارو توصیه نمیشود. پیگیری منظم و تنظیم درمان توسط پزشک، نقش مهمی در کوتاهتر شدن دوره بیماری و جلوگیری از مزمن شدن آن دارد.
آیا رابطه جنسی برای عفونت پروستات مضر است؟
رابطه جنسی بهخودیخود باعث ایجاد عفونت پروستات نمیشود، اما در دوره فعال بیماری میتواند روی شدت علائم اثر بگذارد. در بعضی مردان، انزال باعث کاهش فشار داخل پروستات میشود و احساس بهتری ایجاد میکند؛ در مقابل، در برخی دیگر رابطه جنسی باعث درد لگن یا سوزش بعد از انزال میشود.
بهطور کلی:
- در پروستاتیت حاد باکتریایی، تا زمان فروکش کردن علائم شدید، معمولاً توصیه میشود رابطه جنسی محدود شود.
- در پروستاتیت مزمن، اگر رابطه باعث تشدید درد یا ناراحتی میشود، بهتر است فاصلهگذاری شود؛ اما در صورت نداشتن درد، منع مطلق وجود ندارد.
- اگر علت پروستاتیت عفونت مقاربتی باشد، رابطه محافظتنشده میتواند باعث انتقال عامل عفونت شود و درمان را مختل کند.
بهترین معیار، واکنش بدن خود فرد است. اگر بعد از رابطه علائم بدتر میشود، کاهش دفعات تا زمان کنترل التهاب منطقی است و در صورت تردید، نظر اورولوژیست تعیینکننده خواهد بود.
برای التهاب پروستات چه بخوریم؟
تغذیه بهتنهایی درمان عفونت یا التهاب پروستات نیست، اما انتخاب درست مواد غذایی میتواند به کاهش التهاب، حمایت از بافت پروستات و کنترل علائم کمک کند و در کنار درمان اصلی نقش مکمل داشته باشد.
- سبزیجات چلیپایی مثل کلم بروکلی، کلم بروکسل، گل کلم، کلم پیچ و اسفناج که ترکیبات ضدالتهابی دارند و به سلامت پروستات کمک میکنند.
- میوههای سرشار از آنتیاکسیدان مانند گوجهفرنگی (بهدلیل لیکوپن)، توتفرنگی، زغالاخته و مرکبات که از سلولهای پروستات در برابر التهاب محافظت میکنند.
- آجیلها از جمله گردو، بادام و بادامزمینی که حاوی روی، سلنیوم و ویتامین E هستند و برای عملکرد طبیعی پروستات مفیدند.
- دانههای مفید مثل تخم کدو، بذر کتان و دانه چیا که منبع اسیدهای چرب امگا ۳ با خاصیت ضدالتهابی محسوب میشوند.
- ماهیهای چرب مانند سالمون، قزلآلا و ماهی تن که مصرف منظم آنها میتواند به کاهش التهاب کمک کند.
- زردچوبه بهدلیل داشتن کورکومین، که یک ترکیب طبیعی ضدالتهاب است و در برخی افراد به بهبود علائم کمک میکند.
در کنار این موارد، محدود کردن غذاهای تند، الکل و کافئین میتواند از تحریک بیشتر پروستات جلوگیری کند.
درمان خانگی عفونت پروستات
درمانهای خانگی پروستاتیت صرفا مکمل درمانهای پزشکی هستند و نباید جایگزین آنها شوند. همیشه قبل از شروع هرگونه درمان جدید، با پزشک خود مشورت کنید. چرا که عفونت پروستات یک بیماری جدی است که نیازمند درمان پزشکی است. با این حال، برخی درمانهای خانگی میتوانند به تسکین علائم و بهبود روند بهبودی کمک کنند؛
تغذیه سالم داشته باشید
- مصرف فراوان میوهها و سبزیجات، به ویژه انواع رنگی
- افزایش مصرف ماهیهای چرب مانند سالمون
- کاهش مصرف گوشت قرمز و محصولات لبنی پرچرب
- محدود کردن مصرف کافئین و الکل
- افزایش مصرف آب برای هیدراته نگه داشتن بدن
گیاهان دارویی مصرف کنید
- نخل ارهای به طور سنتی برای درمان مشکلات پروستاتی استفاده میشود و میتواند به کاهش التهاب کمک کند.
- زردچوبه حاوی کورکومین است که یک ماده ضد التهاب قوی است.
- گل مروارید خاصیت ضد باکتریایی دارد و میتواند به مبارزه با عفونت کمک کند.
روش های تسکین درد و التهاب را بشناسید
- حمام گرم میتواند به کاهش درد و اسپاسم عضلات کمک کند.
- قرار دادن کمپرس گرم روی ناحیه تحتانی شکم میتواند به کاهش درد کمک کند.
- یوگا و مدیتیشن به کاهش استرس و التهاب کمک می کند.
سبک زندگی درستی در پیش بگیرید
- خواب کافی به سیستم ایمنی بدن کمک میکند تا با عفونت مبارزه کند.
- تا زمانی که علائم بهبود نیافته است، از فعالیتهای سنگین اکیدا خودداری کنید.
چه زمانی عفونت پروستات خطرناک است و باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
بعضی نشانهها در عفونت پروستات (پروستاتیت) فقط آزاردهنده نیستند؛ میتوانند علامت یک وضعیت جدی باشند و نباید با خوددرمانی یا صبر کردن از کنارشان گذشت. اگر هرکدام از موارد زیر را دارید، مراجعه فوری به پزشک یا اورژانس منطقی است:
- تب بالا یا لرز شدید (بهخصوص اگر همراه با درد لگن باشد)
- ناتوانی در ادرار کردن یا قطع شدن کامل ادرار (احتباس ادراری)
- درد شدید و ناگهانی در لگن، پایین شکم، پرینه یا کمر
- حالت تهوع، ضعف شدید، گیجی یا افت فشار (احتمال درگیری سیستمیک بدن)
- ادرار خونی واضح یا بدتر شدن سریع علائم ادراری
- درد شدید هنگام معاینه یا حساسیت غیرعادی پروستات (با نظر پزشک)
- عدم بهبود یا بدتر شدن علائم پس از شروع درمان طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت
این علائم میتواند با خطر عوارضی مثل گسترش عفونت به خون (سپسیس) یا ایجاد مشکل شدید در دفع ادرار همراه باشد. در چنین شرایطی، تشخیص سریع و درمان مناسب از مزمن شدن التهاب پروستات و مشکلات بعدی جلوگیری میکند.
الزامات مراقبتی بعد درمان عفونت پروستات
بعد از اینکه علائم بهتر شد، کار تمام نشده است. مراقبتهای ساده اما دقیق، کمک میکند التهاب پروستات دوباره شعلهور نشود و احتمال عود عفونت پروستات پایین بیاید.
- چند دقیقه نشستن در آب گرم (وان یا لگن) برای کاهش درد و گرفتگی ناحیه لگن
- آب کافی در طول روز برای رقیق شدن ادرار و کمتر شدن تحریک مجاری ادراری
- پرهیز از غذای تند، فلفل، کافئین و الکل اگر باعث تشدید سوزش یا تکرر ادرار میشوند
- کم کردن نشستن طولانیمدت (هر ۴۵–۶۰ دقیقه بلند شوید و چند قدم راه بروید)
- پرهیز از دوچرخهسواری طولانی و هر فعالیتی که فشار مستقیم به پرینه وارد میکند
- تکمیل دوره داروها دقیقاً طبق نسخه، حتی اگر علائم زودتر برطرف شد
- در صورت تکرار علائم، پیگیری با آزمایش ادرار/کشت و مراجعه به اورولوژیست
این مراقبتها سادهاند، اما معمولاً همان چیزی هستند که تفاوت بین یک بهبودی پایدار و عود دوباره علائم را رقم میزنند.
آیا عفونت پروستات قابل پیشگیری است؟
همه موارد پروستاتیت قابل پیشگیری نیست، اما با چند اقدام ساده میتوان احتمال ابتلا یا عود عفونت پروستات را کمتر کرد؛ مخصوصاً وقتی پای عفونتهای ادراری یا سبک زندگی نشسته در میان باشد.
- استرس و بیخوابی را مدیریت کنید، چون در پروستاتیت مزمن میتواند محرک علائم باشد
- عفونت ادراری را کامل درمان کنید و دارو را خودسرانه قطع نکنید
- آب کافی بنوشید و ادرار را زیاد نگه ندارید
- در روابط پرخطر، رعایت بهداشت جنسی و استفاده از محافظ را جدی بگیرید
- نشستن طولانی و فشار مداوم به ناحیه لگن (مثل دوچرخهسواری طولانی) را محدود کنید
سوالات متداول درباره عفونت پروستات
۱) جدیدترین درمان پروستاتیت چیست؟
شوک ویو تراپی و فیزیوتراپی کف لگن جدیدترین روش های درمان پروستاتیت هستند.
۲) علائم عفونت پروستات و مثانه چیست؟
سوزش و درد هنگام ادرار، تکرر ادرار، احساس نیاز ناگهانی به ادرار، درد در ناحیه لگن، تب و لرز و وجود خون در ادرار شایع ترین علائم عفونت پروستات است.
۳) التهاب پروستات درمان میشود؟
التهاب پروستات قابل درمان است و درمان به نوع پروستاتیت بستگی دارد. پروستاتیت حاد باکتریایی معمولا با آنتیبیوتیکها درمان میشود. انواع مزمن پروستات ممکن است به درمانهای طولانیمدتتری نیاز داشته باشند.
۴) نام بهترین آنتی بیوتیک برای عفونت پروستات چیست؟
تعیین بهترین آنتیبیوتیک برای عفونت پروستات بستگی به نوع باکتری عامل عفونت و حساسیت بیمار به داروها دارد. پزشک بر اساس آزمایشهای انجام شده، مناسبترین آنتیبیوتیک را تجویز خواهد کرد.
جمعبندی
عفونت پروستات (پروستاتیت) میتواند با علائم ادراری، درد لگن و گاهی مشکلات جنسی همراه باشد و اگر درست تشخیص داده نشود، به شکل مزمن برگردد. چون انواع پروستاتیت متفاوت است، درمان هم باید بر اساس معاینه، آزمایش و شرایط هر فرد انتخاب شود؛ از دارودرمانی تا کنترل التهاب و اصلاح سبک زندگی.
اگر علائمی مثل سوزش و تکرر ادرار، درد لگن یا درد هنگام انزال دارید یا علائمتان مدام عود میکند، برای بررسی دقیق و انتخاب درمان مناسب، میتوانید به دکتر کیوان آقا محمدپور مراجعه کنید.
