پرسش از پزشک

تماس با پزشک

میدان ونک، بلوار میرداماد ،تقاطع ولیعصر، روبروی آزمایشگاه مسعود، جنب مجتمع اسکان ،مرکز جراحی میرداماد

درمان شب ادراری کودکان

درمان شب ادراری کودکان

برای درمان شب ادراری کودکان بهتر است بدانیم که شب ادراری یا انورزیس Enuresis یعنی عدم کنترل ادرار در حین خواب، شب ادراری در کودکان شایع است و به عوامل مختلفی مثل جنس کودک، عوامل روحی و روانی و نحوه رشد وی بستگی دارد.

  • شب ادراری کودکان:

شب ادراری در پسرها شایعتر است. بچه ها تا ۴ سالگی معمولا آموزش توالت رفتن را پیدا میکنند. شب ادراری در ۱۵ درصد بچه های زیر ۵ سال دیده میشود و بالای ۵ سال هر سال ۱۵ درصد از آنها بهبود می یابند و فقط ۱ درصد در بزرگسالی شب ادراری دارند. شب ادراری از نظر تعریف زمانی مطرح است که حداقل هفته ای دو بار و به مدت ۳ ماه رخ دهد.

  • انواع شب ادراری کودکان:

  1. شب ادراری اولیه: در این نوع کودک از بدو تولد شب ادراری دارد و معمولا بعلت عدم تکامل دستگاه عصبی کودک است . در این حالت مثانه کودک احساس پر شدن ندارد و مغز توان بیدار کردن کودک را ندارد .
  2. شب ادراری ثانویه: دراین نوع کودک بمدت طولانی و حداقل ۶ ماه توانایی کنترل ادرار داشته ولی ادرار در شب مجددا شروع شده است.
  • شب ادراریعلل شب ادراری کودکان:

  1. ژنتیک و ارث: درصورتی که یکی از والدین سابقه شب ادراری در دوران کودکی داشته باشد؛ احتمال بروز در فرزند خانواده ۴۳% است. در صورتی که پدر و مادر، هردو، این سابقه را داشته باشند؛ این احتمال به ۷۷% میرسد.
  2. عمیق بودن خواب
  3. الگوی خواب: انسداد در مسیر هوایی و خرخر کردن
  4. استرس شدید: نظیر تولد فرزند جدید، تنها خوابیدن، مدرسه یا خانه جدید، بحران خانوادگی
  5. تکامل کندتر سیستم عصبی مرکزی مثل سندرم داون و اوتیسم
  6. عوامل هورمونی: نظیر کمبود تولید ” هورمون ضد ادراری ” در شب و دیابت که عوامل نادری هستند، و به علت افزایش حجم ادرار موجب شب ادراری میشوند.
  7. عفونت های ادراری: چرا که عفونت ادراری مثانه را تحریک می نماید
  8. ظرفیت عملکردی کم مثانه
  9. ضایعات نخاعی
  10. مواد محرک مثانه: نظیر شکلات، نوشابه کوکاکولا، چای
  11. اختلالات ساختاری: نظیر ” دریچه مجرای خلفی ” در پسرها و حالب نابجا
  12. اختلال دفع مدفوع و یبوست
  13. کودکان چاق

 

*بخوانید: درمان تنگی مجرای ادرار نوزاد پسر!

 

  • چه زمانی باید به متخصص اورولوژی مراجعه نمود؟

  1. تداوم شب ادراری بعد از ۶ سالگی
  2. یبوست و بی اختیاری مدفوع
  3. علایم عفونت ادرار مثل سوزش ادرار و تب و لرز
  4. شب ادراری ثانویه
  5. بی اختیاری ادرار در طول روز
  6. زور زدن در هنگام ادرار کردن
  7. ادرار قرمز رنگ
  • اقدامات لازم توسط متخصص اورولوژی در شب ادراری:

  1. شرح حال و معاینه
  2. آزمایش خون از نظر بررسی قند خون
  3. آزمایش ادرار و بررسی وزن مخصوص ادرار
  4. سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری
  • درمان شب ادراری:

  1. رفتار درمانی
  2. دارو درمانی
  • شب ادراریرفتار درمانی در شب ادراری:

  1. محدودیت مایعات از دو ساعت قبل از خواب، ولی در مابقی ساعات روز به میزان کافی مایعات مصرف نماید، به نحوی که مصرف مایعات از صبحانه شروع شده و تا اواخر عصر ادامه یابد. بصورتیکه از ۵ عصر به بعد کمترین میزان مصرف مایعات باشد.
  2. ادرار کردن درست قبل از خوابیدن، و یک ساعت قبل از آن
  3. اگر او از تاریکی میترسد، تا وقتی که خوابش ببرد در اتاقش حضور داشته باشید.
  4. استفاده از سیستم زنگ که به دنبال خیس شدن رختخواب به صدا در آمده تا به کودک پاسخ به حس مثانه در شب را آموزش دهد.
  5. ایجاد سیستم پاداش برای شبهای خشک، مثلأ به ازای هر شب خیس نکردن یک برچسب به کودک پاداش دهید و زمانی که تعداد آن به عدد مشخصی رسید، به او جایزه دهید.
  6. اعتماد به نفس کودک را حفظ کنید.
  7. هیچ وقت کودک را به خاطر خیس کردن تنبیه نکنید، و همیشه با او به ملایمت رفتار کنید.
  8. نگذارید برادر یا خواهرش او را دست بیاندازند.
  9. حذف مواد محرک مثانه، نظیر نوشابه های گازدار، نوشیدنی های انرژی زا، ادویه (فلفل وغذای حاوی آن)، شکلات، کاکائو، آب مرکبات، آناناس، سس گوجه فرنگی؛ از رژیم غذایی، به ویژه از ساعت ۳ بعد از ظهر به بعد
  10. یبوست را کنترل نمایید.
  11. در صورت خیس کردن شب، قبل از رفتن به مدرسه او را استحمام کنید، تا در مدرسه مسخره نشود
  12. از کودک خود بخواهید در تعویض ملحفه خیس کمک کند، ولی نه به عنوان یک تنبیه بلکه به این طریق یاد بگیرد چگونه از پس این مشکل برآید و در نتیجه اعتماد به نفسش افزایش یابد.
  • زنگ ادراری در درمان شب ادراری:

استفاده از سیستم زنگ که به دنبال خیس شدن رختخواب به صدا در آمده تا به کودک پاسخ به حس مثانه در شب را آموزش دهد، مدت لازم برای این روش حدود ۱۵ هفته است. سیستم زنگ در کودکان بالای ۷ سال کاربرد دارد و کودک میباید انگیزه داشته باشد.

• پس از ۴ هفته، پاسخ به زنگ ( آلارم ) ارزیابی میشود؛ اگر هیچ پیشرفتی مشاهده نشد، این درمان متوقف میشود، در صورت پاسخ به درمان، استفاده از آلارم تا ۱۴ شب پس از عدم خیس کردن برای تقویت پاسخ ادامه می یابد.

• زمانی که زنگ به صدا درمی آید، والدین می باید کودک را در بیدار شدن کامل و بردن به توالت کمک نمایند، کودک میتواند پس از تعویض ملحفه و لباس خواب به رختخواب برگردد، و زنگ ادراری را مجددأ تنظیم کند.

• میزان عود شب ادراری به دنبال تکمیل دوره زنگ ادراری، ۱۰-۵% میباشد.

  • دارو درمانی در شب ادراری:

دارو در صورتی داده میشود که سن کودک بیش از ۷ سال بوده و به رفتار درمانی پاسخ نداده باشد. این داروها شامل دسموپرسین (می نی رین)، اوکسی بوتینین، و دتروزیتول (تولترودین) است.

پاسخ به درمان ۴ هفته پس از شروع درمان ارزیابی میگردد، در صورت پاسخ نسبی تا ۳ ماه ادامه می یابد.

  • جراحی در شب ادراری:

اگر مشکل مادرزادی در سیستم ادراری باشد نیاز به عمل جراحی ممکن است باشد.

 

 

دکتر کیوان آقامحمدپور فوق تخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری و ناباروری

مقالات مرتبط

نظر خود را بنویسید